IFLA: wereldwijd de grootste speler

De International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) is wereldwijd dé non-profit organisatie voor alle bibliotheken en informatieprofessionals, opgericht in 1972, met als hoofdzetel Den Haag. Er zijn ruim 150 lid-organisaties van over de hele wereld, waaronder hele grote koepelorganisaties zoals nationale bibliotheken en netwerken van openbare en specialistische bibliotheken en kenniscentra.

Vooral relevant voor ons is IFLA Art Libraries Section (ARTLIB) die gericht is op bibliotheken in een breed scala aan kunstinstellingen, waaronder kunstopleidingen en musea. Van deze tak worden met enige regelmaat kleinere congressen georganiseerd.

Een nuttige tool van IFLA is de Library Map of the World, waar je onder Nederland bijvoorbeeld kunt vinden dat er z’on 6.000 bibliotheek-achtige instellingen in het land zijn. (De statistische data is een beetje verouderd, maar toch fijn om te weten dat 100% van de Nederlandse bevolking toegang heeft tot elektriciteit.) Het jaarlijkse congres World Library and Information Congress (WLIC) vindt telkens in een ander land plaats, en behelst enorm veel onderwerpen.

ARLIS: Art Libraries Society

Het initiatief voor de eerste ARLIS werd in 1969 genomen in Londen door een groep gemotiveerde kunst-bibliothecarissen uit Groot-Brittanië en Ierland. Deze groep ARLIS/UK&Ireland is nog altijd zeer actief. De diverse ARLIS organisaties staan op zichzelf, maar houden onderling wel contact.

Nadien werden ook in andere landen ARLIS organisaties opgericht: Art Libraries Society of North America (ARLIS/NA) in 1972, Arts Libraries Society/Australia and New Zealand (Arlis/ANZ) in 1975 en in de Scandinavische landen ARLIS/Norden in 1986.

Het Overleg Kunst(historische) Bibliotheken Nederland werd opgericht naar ARLIS model in 1982. Het Overleg Kunstbibliotheken Vlaanderen (OKBV) werd opgericht in 2000, deels naar voorbeeld van OKBN en deels naar voorbeeld van de ARLIS groepen, maar valt organisatorisch onder de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie vzw, de beroepsvereniging in Vlaanderen van informatieprofessionals (VVBAD). ARLIS/EEU is een meer informele organisatie voor kunstbibliotheken in de Oost-Europese landen.

Andere vormen van kunstbibliotheek-netwerken in Europa

Voor de Duitssprekende landen werd in 1995 de Arbeitsgemeinschaft der Kunst und Museumsbibliotheken (AKMB) opgericht. In Frankrijk beheert het Institut national d’histoire de l’art naast een enorme bibliotheek en archief, ook mede het nationale netwerk en digitale catalogus van kunstbibliotheken, dat samengebracht is sinds 2011 in réseau des bibliothèques des écoles d’art (BEAR).

Interessante partijen binnen Nederland

• UKB is het samenwerkingsverband van de 13 Universiteitsbibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek (UKB). Hier wordt ook de cursus Library Basics aangeboden, enige non-profit opleiding voor gespecialiseerde bibliotheekmedewerkers in Nederland.
• Samenhangend met de UKB, is de belangenorganisatie Werkgroep Speciale Wetenschappelijke Bibliotheken (WSWB). Zij komt op voor haar doelgroep o.a. door het afsluiten van licenties.
• Kenniscommunity Informatie en Archief (KIA)
• KNVI, de Koninklijke Nederlandse Vereniging van Informatieprofessionals (KNVI)
• Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE)
• Taskforce Museumarchieven (TFMA)
• Stichting Academisch Erfgoed (SAE)
• Netwerk Archieven Design en Digitale Cultuur (NADD)
• Museumvereniging – Netwerk Collectie & Informatie
• Vereniging de Topografisch-Historische Atlas (VTHA)
• Visual Resources Association
• Art Discovery Group Catalogue
• De Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB)

Organisaties van musea

• The International Committee for Documentation of the International Council of Museums (ICOM-CIDOC)
• Museum Computer Network