Verslagen

Congres van kunstbibliotheken en de Art Discovery Group in Florence Oktober 2016
Door: Michiel Nijhoff

Van donderdag 27 tot en met zaterdag 29 oktober bezocht ik het congres van kunstbibliotheken en de Art Discovery Group in Florence. 

De nieuwe (Duitse) directeur van de Uffizi opende de conferentie met een uitvoerige inleiding over de plannen voor renovatie. Dit vond plaats in de bibliotheek van de Uffizi, de Biblioteca Malbecquiana. De renovatieplannen behelzen onder meer een nieuwe manier van hangen van de topwerken. Die komen, om het enorm aantal bezoekers de kans te geven beter en beter van dichtbij te kunnen laten kijken in een soort verdiepingen in de muur te hangen, in de muur, onzichtbaar, stalen lijsten tegen aardbevingsschade. De Corridoio Vasari, de gang die van de Uffizi over de Ponte Vecchio naar het Palazzo Pitti loopt, wordt opengesteld voor bezoekers die dan aankomen in het Palazzo Pitti bij een groot nieuw in te richten cafe-restaurant. Ook het Palazzo Pitti gaat op de schop, daar worden allerlei er in- huizende musea verplaatst.

 

foto 1

Biblioteca Malbecquiana


Aansluitend was er een bezoek aan het Museo Ferragamo en een receptie in het appartement van de familie, met een eigen Barok Kapel. Hieronder een foto van Jan Simane, een van de directeuren van het Kunsthistorisches Institut in Florence, tevens organisator van de conferentie, in de eetkamer van de Ferragamos.

foto 2

Museo Ferragamo

foto 3

Modetentoonstelling in een museum de kelder van het Palazzo. Pitti.  De tentoonstelling had wel verwantschap met de Gijs en Emmy tentoonstelling die verleden jaar in het Stedelijk Museum Amsterdam te zien was.

Vrijdag de gehele dag lezingen, niet allemaal even interessant voor non-bibliothecarissen. Ik vond het erg leuk dat twee sprekers met name de bibliotheek van het Stedelijk roemden, de een vanwege de “excellent collection”, de andere omdat wij iets doen wat weinig andere bibliotheken doen, en wat de vindbaarheid van boeken enorm vergroot: het indexeren van groepscatalogi. Als een boek interessante lemma’s over kunstenaars of over de geschiedenis of tentoonstellingen van het Stedelijk bevat, indexeren we dat. Veel jonge kunstenaars worden eerst gepubliceerd in catalogi van groepstentoonstellingen voordat ze een solo krijgen. Sinds de bibliotheek van het Stedelijk ook in Worldcat te vinden is (vanaf augustus) zijn die gegevens dus vindbaar voor iedereen. Het vervolg van die exercitie is dat we ook gaan deelnemen aan de Art Discovery Group, een internationaal consortium van kunstbibliotheken. Daarvoor moet je als het ware geballoteerd worden, en dat zijn wij.

Een bijzonder interessante lezing vond ik die van Catvis, een groep filosofen en computerjongens die werken aan een visualisering van bibliotheekgegevens. We zijn deelnemer van Adamnet, een Amsterdams netwerk, en ik heb steeds gedacht: dat gaat ons veel extra bezoekers opleveren, want dan zien de mensen dat ze naar het Stedelijk moeten als ze een boek over Picasso zoeken. Maar de overzichten en lijsten in Adamnet zijn niet zo helder. Daar zou Catvis dus verbetering in kunnen brengen evenals in de visualisering van de catalogus van de Art Discovery group. Jan Simane vertelde over de ervaringen met extra klanten via Art Discovery, en ook over de soms vreemde aanvragen die hij in Florence krijgt: Christie’s New York stuurt een mail naar Florence, we hebben dit artikel nodig en uw bibliotheek heeft dat. Als hij dan goed zoekt in de Art Discovery catalogus ontdekt hij dat het tijdschrift waarin het artikel staat ook in het Metropolitan en bij de Frick is, beide op vijf minuten lopen van Christie’s. Alleen hebben die bibliotheken niet het artikel gecatalogiseerd, maar alleen de tijdschrifttitel. Dat soort dingen. Er wordt nu gewerkt aan een oplossing voor dit probleem. Reden voor ons om onze tijdschriften nog even niet in te voeren in WorldCat, pas als dit probleem opgelost is. Jan Simane liet zien hoe je van Christies naar de Frick kon lopen: door Central Park, de leuke route of over 5th Avenue, maar dan moet je langs de Trump Tower.  

Naast meer lezingen ook een film over de grote overstroming in Florence in 1966, op 4 november precies 50 jaar terug. In de hele stad waren hier tentoonstellingen aan gewijd. Bij de overstroming, waarbij het water over de Ponte Vecchio stroomde ter hoogte van waar je hoofd is als je er nu over loopt, gingen niet alleen veel kunstschatten en bibliotheken verloren, ook duizenden kleine neringen raakten geruïneerd en keerden voor een gedeelte nooit meer terug. In de melodramatische film van Zefirelli met het melodramatische commentaar van Richard Burton met zijn prachtige sonore doorrookte en ‘doorwhiskyde’ stem was ook te zien hoe, nadat alle kapotte meubels, struiken, modder en bomen in vrachtwagens worden geladen vervolgens doodleuk weer in de Arno worden gekieperd.

Ook zaterdag de gehele dag kortere papers, vijftien in totaal, in het Palazzo Strozzi waar ook een Ai Weiwei tentoonstelling te zien was. Ik ga ze hier niet reproduceren, maar het was erg nuttig om te zien wat anderen aan het doen zijn. Lang niet alle projecten zijn interessant, en sommige ook gewoon niet goed, maar er zijn ook erg inspirerende bij zoals het Portugese DigiTile, een enorme online database van de Fundacao Calouste Gulbenkian waarin tegels en tegeltableaus uit heel Portugal te vinden zijn. De Design Academie in Basel had ook een buitengewoon vernuftig en modern systeem ingericht om de bibliotheek die vele disciplines beheert flexibel te beheren met weinig mankracht, door de studenten veel vrijheid te geven hun zoekvragen in te richten en de bibliotheek te bevragen. Nog in de kinderschoenen maar iets om in de gaten te houden. En eindelijk worden de bibliotheek van het INHA (Institut National d’Histoire d’Art ) in Parijs in het oude gebouw van de Bibliothèque Nationale, met de prachtige 19e eeuwse leeszaal met gietijzeren bogen van Labrouste en de gigantische kunstbibliotheek met het bezit van Louvre, Réunion de Musées National de France etc, bij elkaar gevoegd. Een hoog politiek project dat 40 jaar strijd heeft opgeleverd, maar nu eindelijk succesvol opent.

foto 4

Receptie Kunsthistorisches Institut

Rechts op de rug gezien met blauw jasje Geert-Jan Koot van het Rijksmuseum, links van hem Simane, rechts een bibliothecaresse van de Uffizi, in de middelste boog mensen van de Frick, de V&A en de Getty, links iemand van Catvis. Het kan geen kwaad hier eens te melden hoeveel Geert-Jan gedaan heeft voor de promotie van Nederlandse kunsthistorische bibliotheken in het buitenland. Als secretaris van de Art Section van ICOM, nu als voorzitter van de Art Discovery Group en in allerlei andere verbanden.

Woensdagmiddag had ik nog de tijd om in Prato het Centro de Arte Contemporaneo Luigi Pecci te bezoeken. Daar was net een nieuwe uitbreiding geopend, een ringvormig gebouw waarin tentoonstellingen georganiseerd kunnen worden in een serie in elkaar overlopende zalen.

foto 5

Centro de Arte Contemporaneo Luigi Pecci

De tentoonstelling Fine del mondo, het einde van de wereld, maakte daar goed gebruik van, indrukwekkend was een serie zalen waar je al zigzaggend en meanderend door steeds smallere en lagere gangen liep, beginnend in keurig gepleisterde witte gangen, die gaandeweg ongepleisterd werden, kaal beton, baksteen, rotsen, hout en riet, eindigend in een holle boom. Letterlijk een gang terug in de tijd.

De naam van de maker is me ontschoten, en de website van Pecci geeft geen uitsluitsel. Ook installaties van Hanne Darboven, werk van Marlene Dumas en Jimmie Durham (Petrified Forest).

Jimmie Durham, Petrified forest met Lucebert affiche

foto 7

foto 8

foto 9

De bibliotheek van het centrum, die volgens de website open zou zijn, en waar ik een praatje met de bibliothecaris wilde maken, was vrijwel onvindbaar en bleek uiteraard gesloten. Prato is een erg onaantrekkelijke stad en het Centro Pecci ligt in een onaanzienlijke buitenwijk ingeklemd tussen de snelweg en een paar lelijke zeventiger jaren bankgebouwen. Prato heeft de grootste concentratie Chinezen in Italië die werken in de textielindustrie. De website van het Centro Pecci is dan ook in het Italiaans, Engels en Chinees.

De zondag begon met een aardbeving, na drie minuten te hebben liggen schudden in je bed terwijl alles om je heen meeschudt ben je wel klaarwakker. Eng. Naar San Miniato al Monte gelopen, Piazzale Michelangelo, Museo Galileo Galilei, Santa Croce en Pazzi kapel, Palazzo Pitti en Giardini de Boboli. Daar stond een rij, het Anne Frankhuis is er niets bij. Maar als je de twee kilometer naar de Porta Romana loopt, en je gaat daar het park binnen staat er geen rij. Je moet dan wel weer die twee kilometer terug lopen om Palazzo in te kunnen. Het was prachtig zonnig helder herfstweer, dus dat was op zich geen str​af. Kapot veel gelopen dus. Zelfs in oktober dus eigenlijk geen doen om de grote musea te bezoeken.


 

 

 

 

 

Advertenties