Jaarvergadering 2019

Beste OKBN-leden,

Graag nodigen we je uit voor de OKBN-jaarvergadering op donderdag 23 mei 2019 bij Rijksmuseum Twenthe in Enschede.
(Voor adres en route zie: https://www.rijksmuseumtwenthe.nl/content/79/nl/adres-en-route)

Het programma is als volgt:

10.30: inloop
11.00: Algemene Ledenvergadering (stukken volgen)
12.30: lunch
13.30: presentatie & rondleiding Rijksmuseum Twenthe
15.30: borrel

Zou je vóór 9 mei willen laten weten of je aanwezig bent d.m.v. een email aan Esther Brakenhoff (e.brakenhoff@stedelijk.nl)?

Hartelijke groet,
namens het bestuur van OKBN,

Anna Rademakers
Voorzitter

OKBN logo

Advertenties

Verslag OKBN-kennissessie: Kunsternaarsboeken 14 maart 2019, Museum Voorlinden, Wassenaar

In deze kennissessie werd het ‘kunstenaarsboek’ op verschillende manieren bekeken. Is het een boek of een museaal object? En wat heeft die keuze voor gevolgen voor ontsluiting en presentatie?

* Anna Rademakers, voorzitter OKBN, heet iedereen welkom en introduceert de sprekers.

* De eerste spreker is Paul van Capelleveen, conservator Moderne bijzondere gedrukte werken en Boekgeschiedenis, Koninklijke Bibliotheek. Hij schetste het kunstenaarsboek in de boekhistorische context en plaatste daarbij de opmerking dat de definiëring van het kunstenaarsboek lastig is. In de jaren ’70 van de 20ste eeuw werden in de Verenigde Staten de eerste verzamelingen met ‘Artist Books’ aangelegd van met name met kunstenaarsboeken uit de jaren ’60. Deze ‘artist books’ zijn iets anders dan de Franse ‘Livre d’artistes’ uit de 19de – 20ste eeuw. Daarbij gaat het met name om samenwerkingsverbanden tussen kunstenaars en auteurs/uitgevers. Bij ‘artist book’ gaat het meestal om een kunstwerk (van één kunstenaar) in boekvorm. Naast ‘artist books’ en ‘livre d’artistes’ bestaan er nog vele termen met verschillende definities. De vraag is, hebben we een definitie nodig?
De KB verzamelt vanaf de jaren ’70 kunstenaarsboeken. Sindsdien zijn weinig systematische, informele afspraken gemaakt met andere instellingen, zoals musea, over wie welke boeken bewaart. Naast boeken die ingeleverd worden voor het depot, krijgt het KB ook schenkingen. Deze bevatten regelmatig kunstenaarsboeken. Vanaf de jaren ’90 neemt het KB alleen boeken op die zijn uitgegeven in Nederland en neemt in principe geen boeken op die elders al aanwezig zijn. Andere instellingen zoals Meermanno nemen ook buitenlandse uitgaves op. Er is echter geen duidelijk overzicht van de verzamelingen kunstenaarsboeken in Nederland. Paul geeft aan dat een systematische inventarisatie van wat zich waar bevindt in Nederland zinvol zou zijn. Hij zou hierover graag in overleg gaan met andere verzamelende instellingen.
Kunstenaars denken er vaak zelf niet aan om een publicatie naar de KB te sturen. Paul legt daarom vaak zelf contact met kunstenaars.
Criteria bij de KB voor het opnemen van publicaties in depot waren o.a. het bevatten van meerdere pagina’s en tekst. Door de opkomst van digitale technieken en self-publishing is het aanbod echter enorm toegenomen en van vorm veranderd, wat vraagt om nieuwe criteria. Elementen als auteur, oplage en omvang zijn bij digitale publicaties niet altijd duidelijk. Als voorbeeld noemt Paul o.a. ‘The invisible book’ van Elisabeth Tonnard. Het is daarom nodig om nieuwe criteria te formuleren, ook voor het maken van keuzes bij het opnemen van een publicatie.
Het papieren boek wordt echter ook nog volop gemaakt en kan zelfs een bewuste keuze zijn i.v.m. de tactiliteit en ruimtelijke sequentie van het boek of als protest tegen het digitale of de commerciële kant van het internet. Daarnaast bestaan er ook hybride publicaties, deels digitaal deels papier. Opleidingen op academies met specialisaties beeld en taal zorgen voor extra aandacht voor tekst naast beeld.
Vasthouden aan verouderde terminologie is daarom niet gewenst. De grenzen zijn vervaagd en de kunstenaarsboeken van nu vragen om een andere benadering met nieuwe ruimere termen.

* De tweede spreker is Florian Cramer, lector 21st Century Visual Culture / Autonomous Practices aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam.
Florian belicht het kunstenaarsboek vanuit de kant van de maker, als een werk van/door kunstenaars. Het kunstenaarsboek als medium werd in de 20ste eeuw gebruikt door avant-garde kunstenaars als Kurt Schwitters en El Lissitzky. De Fluxus beweging, met o.a. George Maciunas, zag het als een alternatief kunstsysteem dat de mogelijkheid bood voor collectieve producties waarbij de rechten en de winst coöperatief werden gedeeld. In Nederland zette kunstenaar en literatuurwetenschapper Ulises Carrión de eerste kunstruimte op speciaal gericht op het kunstenaarsboek als kunstvorm, Other books and so (Amsterdam). Hij ontwikkelde manifesten en theorieën en deed een poging tot systematisering van kunstenaarsboeken. Carrión heeft ook nu nog veel invloed op jonge makers. Andere ruimtes in Nederland voor kunstenaarsboeken zijn o.a. Multiples.nl, Boekie Woekie en Printroom Rotterdam. In de Verenigde Staten werd Printed Matter (NY) opgericht door AA Bronson, met de NY Art Book Fair als alternatief voor het officiële kunstcircuit.
Hoewel kunstenaarsboeken moeilijk in te delen zijn, gaf Florian toch een indicatie van een aantal categorieën, maar de grenzen tussen deze categorieën zijn vaag en overlappend :

– Artist-made books, multiples & other small editions
Bijv. Homeshop (Beijing) en The Publication Studio. De laatste is een wereldwijd netwerk waarbij publicaties digitaal verstuurd en lokaal afgedrukt kunnen worden, soms met eigen lokale vormgeving.
– Zines
– Riso & other forms of DIY print media
Riso print is een goedkope vorm van reproductie, ontstaan vanuit de kraakscene. Bijv. Extrapool/Knust Press (Nijmegen) en Kotti-Shop (Berlijn).
– DIY comics/drawing/illustration
Deze experimentele publicaties komen vooral voort uit niet-westerse tradities, zoals in China en Japan. Bijv. Osaka Zine Fair
– Photographers’ books & zines
Bijv. Ed Ruscha, ‘Twenty six gasoline stations’
– Graphic designers DIY
– Experimental digital & hybrid analog-digital publishing, postdigital art libraries
Bijv. Alessio Chierico en !Mediengruppe Bitnik

Twee websites bieden gratis open access toegang tot o.a. kunstenaarsboeken:
– UBU web http://www.ubu.com/
– Monoskop https://monoskop.org/Monoskop

* Irene Müller, head registrar department van Museum Voorlinden, haalt ons op voor een uitgebreide rondleiding door de collectie van de bibliotheek van Museum Voorlinden. Ze besteedt daarbij speciale aandacht aan de kunstenaarsboeken in de collectie en toont ons kunstenaarsboeken van o.a. Henri Matisse, Marcel Broodthaers, Man Ray, Jean Cocteau, Ed Ruscha en Olafur Eliasson.

Bibliotheek Museum Voorlinden

Vitrines met kunstenaarsboeken tussen de andere boeken uit de collectie

Matisse

Jean Cocteau

Man Ray

Vacature: vakreferent voor de domeinen Kunstgeschiedenis, Film- en Literatuurwetenschap en Franse Taal en Cultuur

Vakreferent voor de domeinen Kunstgeschiedenis, Film- en Literatuurwetenschap en Franse Taal en Cultuur (0,8 fte)

De werkzaamheden

De afdeling Faculty Liaison & Diensten zoekt een nieuwe vakreferent die een brug vormt tussen de UBL en medewerkers en studenten van de opleidingen Kunstgeschiedenis, Film- en Literatuurwetenschap en Franse taal en cultuur. De vakreferent treedt op als partner voor onderzoekers en docenten en draagt zorg voor de collectievorming en  cursussen  informatievaardigheid voor bovengenoemde domeinen.

Lees meer:

Universitaire Bibliotheken Leiden (UBL) zoekt vakreferent

Uitnodiging Kennissessie Kunstenaarsboeken

14 maart 2019, 13.30u-17.00u
Museum Voorlinden, Buurtweg 90 Wassenaar (route)

In deze kennissessie wordt het ‘kunstenaarsboek’ op verschillende manieren bekeken. Is het een boek of een museaal object? En wat heeft die keuze voor gevolgen voor ontsluiting en presentatie? Verschillende sprekers laten deze middag hun licht schijnen op het fenomeen kunstenaarsboek. Paul van Capelleveen (conservator Moderne bijzondere gedrukte werken en Boekgeschiedenis, Koninklijke Bibliotheek) bekijkt het kunstenaarsboek in boekhistorische context, Florian Cramer (lector 21st Century Visual Culture / Autonomous Practices, Willem de Kooning Academie) belicht de kant van de maker en Irene Müller (Head Registrar Department, Museum Voorlinden) laat ons in de bibliotheek van Museum Voorlinden kunstenaarsboeken zien in een museale omgeving.

Agenda:
13.30u: welkom
13.35u-14.10u: Paul van Capelleveen
14.10u-14.45u: Florian Cramer
14.45u-15.00u: gelegenheid tot vragen stellen en dialoog (met koffie en thee)
15.00u-16.00u: Irene Müller toont kunstenaarsboeken uit de collectie van Museum Voorlinden in de bibliotheek van het museum.
16.00u-17.00u: borrel
Interesse? Geef je vóór 5 maart op bij Esther Brakenhoff (E.Brakenhoff@stedelijk.nl)

Voor OKBN-leden is de kennissessie gratis, niet-leden betalen € 10,- (Er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar. Leden hebben voorrang)
NB. Toegang tot het museum is niet inbegrepen in prijs of programma. Wie dat wil, kan voorafgaand aan de bijeenkomst het museum op eigen gelegenheid bezoeken. Voor meer informatie en ticketverkoop, zie: http://www.voorlinden.nl

Open science en het huidige digitale wetenschappelijke informatielandschap

 

Op 1 november j.l. organiseerde het OKBN een kennissessie in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag over de ontwikkelingen op het gebied van Open Science, het huidige digitale wetenschappelijke informatielandschap en de toegankelijkheid van wetenschappelijke publicaties. Astrid van Wesenbeeck (open science officer KB) hield een inleiding over ontwikkelingen in de internationale en nationale wetenschappelijke community met betrekking tot de transitie naar Open Science en in dat kader over ‘Open Acces’ (vrije toegankelijkheid van publicaties). Open Science staat voor vrije toegang tot het hele wetenschappelijke onderzoeksproces, Open Access staat voor vrije toegang tot wetenschappelijke informatie. Maar veel wetenschappelijke publicaties zitten nog achter een z.g. ‘paywall’ en zijn alleen na betaling toegankelijk. Daarnaast zijn er ook publicaties die als PDF vrij toegankelijk zijn. Onderzoek wordt met gemeenschapsgeld betaald en daarom zouden zowel onderzoekers als burgerlijke instanties vrij van de onderzoeksresultaten gebruik moeten kunnen maken.
Naast Open Access wordt ook informatie gepubliceerd door commerciële partijen en veelal aangeboden binnen een databank die gehost worden door grotere organisaties.

In het kader van Citizen science / Burgerwetenschap, zie o.a.:

Zooniverse: https://www.zooniverse.org/about
KNAW: https://www.knaw.nl/nl/actueel/agenda/citizen-science
Wageningen University: https://www.wur.nl/nl/Dossiers/dossier/Citizen-science-burgerwetenschap.htm
TU Delft: https://www.tudelft.nl/scd/waterlab/doe-mee-aan-onderzoek/wat-is-citizen-science/ )
Kennisplatforms: Open: http://www.onlineopen.org en Monoskop: http://www.monoskop.org )

Na de inleiding konden de deelnemers zelf aan de slag met het zoeken in verschillende databases en het gebruik van de z.g. ‘open accessbutton’ die ingezet kan worden om een ‘paywall’ te omzeilen. De verschillende mogelijkheden werden na afloop geëvalueerd.

De volgende databanken konden worden doorzocht

1. Google Scholar – http://www.scholar.google.nl/
2. Ingenta Open – https://ingentaopen.com/
3. NARCIS — http://www.narcis.nl/
4. OSF Preprints — https://osf.io/preprints/
5. Unpaywall — http://www.doai.org
6. Academia — http://www.academia.edu & ResearchGate – http://www.researchegate.net
7. HBO Kennisbank – https://www.hbo-kennisbank.nl
8. IFindr – https://1findr.1science.com/home/
9. Open Knowledge – https://openknowledgemaps.org
10. Open Library of Humanities – https://www.openlibhums.org/
II. FigShare – https://figshare.com/
12. Coursera – https:((www.coursera.org/ (open educatie)
Gebruik van de open accesbutton.

Download de open accesbutton via: https://openaccessbutton.org (de button kan overigens ook als add-on aan Firefox worden toegevoegd).

Voor een voorbeeld zie: https://openaccessbutton.org/instructions

Wanneer je bijvoorbeeld het artikel: ‘Ribulose Bisphosphate Carboxylase: A Two-Layered, Square-Shaped Molecule of Symmetry 422’ opzoekt in Google Scholar (www.scholar.google.nl/) kom je alleen bij het abstract, het volledige artikel is niet vrij toegankelijk. Maar als je de titel opzoekt met de ‘openaccesbutton’ kom je bij een vrij toegankelijke, full text versie terecht.

Een andere mogelijkheid om vrije toegang tot publicaties te krijgen is het gebruik van: https://unpaywall.org

Ter afsluiting werd ook (nader) kennisgemaakt met de digitale bronnen van de Koninklijke Bibliotheek. https://www.kb.nl/digitale-bronnen. Hier kan je op voorgeselecteerde vakgebieden en voorgeselecteerde media in verschillende databaken zoeken.

Het is absoluut de moeite waard zelf op onderzoek uit te gaan!

UITNODIGING OKBN-KENNISSESSIE & WORKSHOP

UITNODIGING OKBN-KENNISSESSIE & WORKSHOP
“Open science en het huidig digitale wetenschappelijke informatielandschap”

Donderdag 1 november, 9.30u-13.00u
Koninklijke Bibliotheek, Den Haag (https://www.kb.nl/bezoek/adres-en-route)

Astrid van Wesenbeeck (open science officer KB) praat ons bij over ontwikkelingen in de internationale en nationale wetenschappelijke community met betrekking tot de transitie naar open science/open wetenschap.
In de tweede helft van de sessie zullen we zelf aan de slag gaan. We bekijken en evalueren enkele open databases en we toetsen aan de hand van zoekvragen wat de open science ontwikkelingen betekenen voor de kunstgeschiedenis.

Agenda:
9.30u: inloop met koffie en thee
10.00u: “Open science en het huidig digitale wetenschappelijke informatielandschap”
11.00u: Workshop
12.30u: eenvoudige lunch en gelegenheid tot napraten
13.00u: einde

Interesse? Geef je vóór 26 oktober op bij Esther Brakenhoff (E.Brakenhoff@stedelijk.nl).
(Er zijn geen kosten verbonden aan deze kennissessie. Wel is er een beperkt aantal plaatsen beschikbaar, dus als je je opgeeft rekenen we op je komst)

OKBN Jaarvergadering 2018

Notulen jaarvergadering OKBN 2018
Tresoar, Leeuwarden

Aanwezig: Kimberly Bouquet (Spoorwegmuseum, Utrecht), Martien Versteeg (Universiteit van Amsterdam), Erik van Boxtel (Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam), Marianne de Voogd (RKD, Den Haag), Monique Biekart (Gemeentemuseum Den Haag), Michiel Goosen (Van Gogh Museum, Amsterdam), Johan Dekker (Artez, Zwolle), Mariska van der Burgt (DAL, Amsterdam), Michiel Nijhoff (Stedelijk Museum, Amsterdam), Hilde Klein (Boekman Stichting, Amsterdam, bestuurslid), Madeleine Pfundt (Rijksmuseum, Amsterdam, bestuurslid), Anna Rademakers (Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, bestuurslid), Esther Brakenhoff (Stedelijk Museum Amsterdam, bestuurslid), Wilma Knol (Willem de Kooning Academie, Rotterdam, bestuurslid), Luc de Vries (Tresoar)

Afwezig met kennisgeving: Mieke Beumer (particulier lid), Saskia Leefsma (MOA, Oud Amelisweerd), Matty Gaikhorst (Academie voor Bouwkunst, Amsterdam), Judith van Gent (Amsterdam Museum), Jantien van Elk (Textiel Museum, Tilburg), Marcel van Bommel (KABK, Den Haag), Anna ten Bruggencate (Breitner Academie, AHK, Amsterdam), Nita Smit (Eye Filmmuseum, Amsterdam), Wil van Gils (Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch), Rogier Schumacher (Universiteitsbibliotheek Utrecht), Alies Baan (Artez, Zwolle, bestuurslid)

Notulen: Esther Brakenhoff

Opening om 11.00 uur.
Welkom door Anna Rademakers.

  • De presentatie over ‘Open Science en het huidige digitale informatielandschap’ door Astrid van Wesenbeeck (KB), komt helaas te vervallen om medische redenen. Anna hoopt dat Astrid deze presentatie op een ander moment kan houden. Dit wordt beaamd door de andere aanwezigen.

  • In plaats van deze presentatie zal het nieuwe OKBN-lid Mariska van der Burgt een toelichting geven op haar initiatief DAL (Digitale Artiesten Librije).

  • Na de jaarvergadering zal de directeur van Tresoar, Bert Looper, een inleiding geven over Tresoar gevolgd door een rondleiding door het gebouw en naar het Obe informatiecentrum. Luc de Vries van Tresoar geeft vervolgens een presentatie over het digitaliseringproject RedBot.

  • Anna bedankt Hilde Klein voor het waarnemen van het voorzitterschap gedurende Anna’s zwangerschapsverlof.

  • Aangezien er een aantal nieuwe leden aanwezig zijn, stellen alle aanwezigen zich kort voor.

Mededelingen

– In verband met de nieuwe privacywetgeving zijn de gegevens over de leden tijdelijk van de website gehaald. Het bestuur wilde eerst meer informatie inwinnen over wat nodig is om aan de wetgeving te voldoen.
Een aantal aanwezigen deelt de ervaringen uit de eigen instelling met de privacywetgeving. Hieruit komt naar voren dat het vooral van belang is dat duidelijk is waar alle gegevens staan en wat er mee gebeurt. Er moet een scenario zijn van hoe te handelen als iemand bezwaar maakt. Er wordt besloten om de namen en instanties van de OKBN-leden terug te zette op de website. Alleen bij privé personen wordt nog nagevraagd of dat ok is. Tevens komt er een melding op de website dat er bezwaar gemaakt kan worden, zodat gegevens verwijderd kunnen worden.

Over 2017 – 2018
Notulen jaarvergadering 2017
– Er zijn geen op- en aanmerkingen vanuit de vergadering.

Jaarverslag 2017-2018
– Anna geeft een toelichting op onderdelen en de taakverdeling binnen het huidige bestuur: voorzitter Anna Rademakers; PR en communicatie Madeleine Pfundt en Hilde Klein; secretaris Esther Brakenhoff; penningmeester Alies Baan; acquisitie en relatiebeheer Wilma Knol.
– De beleidsvoornemens van 2017 worden gehandhaafd.
– Hilde geeft een kleine toelichting op de themamiddag die plaatsvond op 13 februari over kunstbibliotheken in transitie (HvA Floor, Amsterdam). Door samenwerking met een aantal andere organisaties was het mogelijk een breder publiek te bereiken.
– De reisbeurs voor dit jaar is nog beschikbaar. De regelgeving hierover is terug te vinden op de OKBN website.
– Hilde roept op om meer gebruik te maken van de OKBN LinkedIn groep voor het delen van informatie. Madeleine vult aan dat het via
een RSS feed mogelijk is de nieuwste aanvullingen op de website te volgen.

Financieel verslag 2017: penningmeester en kascontrole commissie
Bij afwezigheid van penningmeester Alies, geeft Anna toelichting:
– Er zijn minder inkomsten, maar ook minder uitgaven
Een aantal (Belgische) leden is afgevallen, waardoor de inkomsten uit contributie is gedaald. Er is geen najaarsbijeenkomst geweest in 2017 en de voorjaarbijeenkomst is in samenwerking georganiseerd, waardoor er minder is uitgegeven.
– Het beheer van de website en domeinnaam is overgezet naar Alies i.v.m. de betalingen. Op dit moment wordt extra betaald voor de domeinnaam, zodat er geen ‘wordpress’ in het url verschijnt. Er zal worden overwogen om dit stop te zetten en daarmee wordpress in het url te accepteren.
– Davilex staat op dit moment nog op de begroting van 2018, maar waarschijnlijk wordt dit abonnement stopgezet en vervangen door een goedkoper systeem, misschien zelfs Excel.

Begroting 2018
Vaststellen contributie
– De contributie blijft hetzelfde als vorig jaar:
€ 30 voor organisaties, € 17,50 voor particulieren. Voor buitenlandse instellingen: € 22,50.

Vaststellen begroting
– De begroting wordt goedgekeurd.

Kascontrole commissie
– Michiel Nijhoff treedt af als kascommissielid. De vergadering dankt hem voor zijn inzet. De kascommissie bestaat nu uit: Erik van Boxtel en Martien Versteeg. Michiel Goosen of iemand anders van het Van Gogh Museum wordt reservelid.

Ronde langs de instellingen.
Dit jaar konden de leden de stand van zaken binnen hun organisatie al voor de jaarvergadering doorgeven. Het onderstaande overzicht bevat daarom ook informatie van leden die niet bij de vergadering aanwezig konden zijn, maar de stand van zaken bij hun instelling wel wilden delen. Tijdens de vergadering hebben de aanwezige leden nog een korte toelichting gegeven.Klik hier voor het overzicht

Rondvraag, waarna sluiting

– Eric van Boxtel wil graag het bericht delen dat hij heeft gekregen over het overlijden van de bibliothecaris van het Middelheimmuseum, Johan Vermariën.
– Wilma Knol heeft een vraag over het beheer van de DVD collectie. Als onderdeel van de ontwikkeling van het Research Station, is ze aan het onderzoeken welke alternatieven er zijn voor dvd’s. Haar vraag is of het nodig is om een nationale aanbesteding te doen voor een leverancier. Martien Versteeg geeft aan dat zo’n aanbesteding pas nodig is vanaf een bepaald bedrag.

Deelnemers en bestuur

Tentoonstelling ‘Visual Poetry’ in de studiezaal van Tresoar

OBE Bezoekerscentrum Leeuwarden

Deel van expositie Lan fân taal in OBE