Jaarvergadering 2018

Beste OKBN-leden,

Graag nodigen we je uit voor de OKBN-jaarvergadering op donderdag 14 Juni 2018 bij Tresoar in Leeuwarden, dit jaar Culturele Hoofdstad van Europa.
(Voor adres en route zie: http://www.tresoar.nl/over/Pages/Route.aspx)

Het programma is als volgt:

10.30: inloop
11.00: Algemene Ledenvergadering (stukken volgen), inclusief rondje langs de instellingen
12.00: presentatie ‘Open Science en het huidige digitale informatielandschap’, door Astrid van Wesenbeeck (KB)
13.00: lunch
14.00: introductie Tresoar
14.30: rondleiding Tresoar
15.30: borrel

Om het rondje langs de instellingen te versoepelen willen we deze keer graag de updates uit de instellingen van te voren verzamelen en onder de leden verspreiden. Op de vergadering is er dan natuurlijk nog ruimte voor toelichting of aanvullingen. Dit geeft leden die verhinderd zijn bovendien de kans om ook hun nieuws te delen.

Zou je vóór 1 juni willen laten weten of je aanwezig bent d.m.v. een email aan Esther Brakenhoff (e.brakenhoff@stedelijk.nl)? En zou je daarbij ook een stand van zaken in jouw instelling willen sturen?

Hartelijke groet,
Namens het bestuur van OKBN

Anna Rademakers
Voorzitter

OKBN logo

Advertenties

OKBN Jaarvergadering

Save the date: donderdag 14 Juni 2018: OKBN jaarvergadering (ALV) bij Tresoar (Fries Historisch en Letterkundig Centrum) in Leeuwarden, dit jaar Culturele Hoofdstad van Europa.

Er is in het ochtendprogramma nog ruimte voor een presentatie over ontwikkelingen op ons vakgebied en /of binnen de eigen instelling. Ideeën of suggesties? Mail naar Anna Rademakers anna.rademakers@kb.nl

Programma en nadere informatie volgen.

 

 

Verslag themamiddag ‘Bibliotheken in transitie’ 13 februari 2018 HvA Floor, Amsterdam

Welkom

Anna Rademakers, voorzitter van het OKBN, heet alle aanwezigen welkom. De opkomst (49 deelnemers) is hoog, waarschijnlijk omdat het onderwerp in alle bibliotheken speelt, maar ook omdat de middag wordt georganiseerd in samenwerking met de HvA, UvA, WsWb, Adamnet en AIN. Het onderwerp, bibliotheken in transitie, is een breed onderwerp, omdat deze transitie in elke bibliotheek weer anders is. Ook de KB, waar Anna zelf werkzaam is, is in transitie. De KB heeft de digitale taken van de openbare bibliotheken overgenomen en staat nu voor de taak om de nationale digitale bibliotheek vorm te geven. Het voorbeeld van de KB is niet één op één toepasbaar op andere instellingen, maar er zijn bepaalde aspecten van de transitie waar we allemaal mee te maken hebben: een veranderende maatschappij, steeds verdergaande digitalisering, vervagende grenzen tussen disciplines. Het vak van informatiespecialist verandert continu en daar zullen we op in moeten spelen.

Welkom door voorzitter Anna Rademakers
Foto: Peter Evers

Presentatie door Saskia Scheltjens (hoofd Research Services, Rijksmuseum): Waarom nog spreken over kunstbibliotheken?
(klik hier voor presentatie)

 

Presentatie Saskia Scheltjens
Foto: Peter Evers

Tegen de achtergrond van veranderingen in de wereld van cultureel erfgoed, bibliotheken en wetenschappelijk onderzoek zet Saskia Scheltjens uiteen hoe haar houding ten opzichte van het concept ‘kunstbibliotheek’ is veranderd. In de loop van bijna 20 jaar is zij steeds meer bedenkingen gaan formuleren over het nut van kunstbibliotheken, al voelt zij zich daar lichtelijk ongemakkelijk bij omdat haar carrière in grote mate verbonden is met haar werk in kunstbibliotheken.

Aanvankelijk was Scheltjens overtuigd van het concept kunstbibliotheek. Het onderscheidend criterium dat ze in 1999 gebruikte was: kunstbibliotheken zijn heel divers, zowel organisatorisch, met een specifiek collectiebeleid, een veelheid aan collectiedragers, diverse gebruikers, vergaande ontsluiting. Allemaal bewijzen voor een eigen, afzonderlijk type bibliotheek. Wat haar toen vooral opviel was de dynamiek van kunstbibliotheken.
Aan de hand van een kort historisch overzicht laat Scheltjens zien welke veranderingen zich vanaf de jaren ‘60 voltrokken in de maatschappij en het wetenschappelijke onderzoek en wat die voor invloed hadden op de ontwikkeling van kunstbibliotheken. Van belang voor de bloei van kunstbibliotheken waren onder meer: de democratisering van het hoger onderwijs, de toegenomen toegankelijkheid van openbare diensten, de uitbreiding van openbare bibliotheken, de opkomst van betaalbare kunstpublicaties, een stijgende cultuurconsumptie, en het ontstaan van educatieve diensten in musea. In die context kwam de professionalisering op van de kunstbibliotheken die zich organiseerde in samenwerkingsverbanden en -organisaties (ABF, Arlis, Arlis/NA, OKBN en OKBV)
Ook binnen het kunstonderwijs en -wetenschap was een verschuiving waarneembaar: van het belang in de jaren ‘60 en ‘70 van connoisseurschap en iconografie, naar de sociale geschiedenis, biografieën en aandacht voor toegepaste kunst. In de vakliteratuur zie je in de jaren ’80 een verschuiving naar reflectie op nieuwe kunststromingen, de opkomst van ‘new art librarianship’ en ‘new art history’, het postmodernisme en de implicatie die dit had op het aanbieden van informatie.
Daarnaast was er ook een opkomst en verruiming van het begrip ‘cultureel erfgoed’. Tot de jaren ’50 werd gesproken van ‘patrimonium’, ‘conservation and reservation’. Tot in de jaren ’80 verstond men onder het begrip ‘erfgoed’ vooral monumentenzorg, archeologie, de zorg voor waardevolle oude dingen. Pas vanaf de jaren ’90 is er sprake van een verruimd (cultureel) erfgoedbeleid met allerlei ondersteunende infrastructuur. In Vlaanderen is zelfs het hele museumdecreet op de schop gegaan en geïntegreerd in een cultureel erfgoedbeleid, waarbij het discours over wat een museum is, volkomen is ingebed in wat men verstaat onder cultureel erfgoed. Dat was voorheen ondenkbaar. Wat de transitie in onze sector mede beïnvloed is het discours over open data en (G)LAMs, (galleries, libraries, archives, museums) waarin bibliotheken geïntegreerd zijn in een groter cultureel erfgoedbeleid met een continuüm aan informatie-aanbiedende partijen, inclusief de invloed van Wikipedia.
Globaal zien we volgens Scheltjens een paradigma-shift van collectie naar connectie. Bibliotheken en erfgoedinstellingen verplaatsen hun focus van de collectie naar de gebruikers. De organisatie wordt binnenstebuiten gedraaid. Niet minder belangrijk is de impact van de digitalisering en het internet, digital scholarship. Hoe gaan onderzoekers om met materiaal? De impact die ‘digital humanities’ onderzoek heeft op het gebruik van informatie en hoe je dat kan faciliteren. In het Rijksmuseum is men steeds vaker bezig met AI en de impact die computer science heeft op hoe je met informatie om kan gaan. De methodes die jonge onderzoekers gebruiken veroorzaken complexe verhoudingen. Scheltjens vraagt zich daarom steeds vaker af waarom je nog zou spreken over kunstbibliotheken. Is dat niet een concept dat zijn tijd overleefd heeft? Er zijn complexere, mogelijk meer vruchtbare methodes en invalshoeken om iets te benaderen. Is het nog wel nuttig om te spreken over een kunstbibliotheek? Dat wat zich afspeelt in de rest van het museum of archief is misschien even relevant voor de informatiespecialist en zijn taken. De instellingen waar we zorg voor dragen en die onze herinneringen en beelden naar een volgende generatie dragen, kunnen een plek zijn voor transgressie, maar ook voor reflectie en dialoog. Dat is de kern van wat een bibliotheek zou moeten zijn.

Literatuur ter inspiratie:

-‘Hacking the academy’ (2013), een verzameling blogposts, over hoe je omgaat met nieuwe manieren van onderzoek. Een van de onderwerpen is ‘the enthropic library’. Kan de bibliotheek niet iets anders zijn dan een verzameling boeken – een caleidoscoop aan data en kennis, maar vooral ook van interactie.
http://hackingtheacademy.org/

-Art, anarchy and the open library (1991) / Clive Phillpot (MOMA kunstbibliothecaris, conservator kunstpublicaties) over het concept van openheid in de kunstbibliotheek.
https://doi.org/10.1017/S0307472200007367

The disorder of things: the postmodern art library (1993) / Simon Ford over de vervagende grenzen tussen bibliotheken, archieven en musea.
https://doi.org/10.1017/S0307472200008403

Lees verder

OKBN Jaarvergadering 2017

De OKBN-jaarvergadering 2017 vindt plaats bij Museum Meermanno, Den Haag, op donderdag 18 mei 2017 (alleen voor leden)

Programma:

10:00 – 10:30  Inloop
10:30 – 12:30  Jaarvergadering
12:30 – 14:00   Lunch
14:00 – 16:00   Rondleidingen door het museum (vaste opstelling en tijdelijke tentoonstelling Conn3ct)
16:00 – 17:00   Informele afsluiting met een drankje

Aanmelden graag voor 10 mei  bij Esther Brakenhoff [e.brakenhoff@stedelijk.nl], waarbij wij u vragen om aan te geven welke instelling u vertegenwoordigt en bij welke onderdelen u aanwezig zult zijn.

Adresgegevens:
Museum Meermanno | Huis van het boek
Prinsessegracht 30
2514 AP Den Haag

Ca. 10 minuten lopen vanaf Den Haag Centraal

Vergaderstukken
Agenda jaarvergadering 2017
Notulen jaarvergadering 2016
Jaarverslag 2016-2017
Jaarrekening 2016
Begroting 2017
Beleidsvoornemens 2017-2018

 

 

Save the date: 18 mei 2017

De OKBN-jaarvergadering 2017 vindt plaats bij Museum Meermanno, Den Haag op donderdag 18 mei 2017 (alleen voor leden)
Adres: Prinsessegracht 30 Den Haag

Het programma is als volgt:.

10:00 – 10:30  Inloop
10:30 – 12:30  Jaarvergadering
12:30 – 14:00   Lunch
14:00 – 16:00   Rondleidingen door het museum (vaste opstelling en tijdelijke tentoonstelling Conn3ct)
16:00 – 17:00   Informele afsluiting met een drankje

Aanmelden kan via een mail naar e.brakenhoff@stedelijk.nl

Vergaderstukken volgen.

 

Verslag themamiddag 13 februari 2017

Op maandag 13 februari j.l. vond een goedbezochte themamiddag plaats waarin het bestaan en gebruik van research tools binnen kunst(historische)bibliotheken vanuit verschillende perspectieven werd belicht.
Verslag, presentaties en foto’s volgen hieronder:

Themamiddag OKBN research tools in kunstbibliotheken en kunstopleidingen
13 februari 2017 in de Willem de Kooning Academie, Rotterdam

De middag ging van start met een presentatie van Geert Jan Koot (conservator bibliotheekcollecties Rijksmuseum) over de Art Discovery Group Catalogue. Dit bibliografische hulpmiddel zoekt direct binnen een grote hoeveelheid kunsthistorische bronnen wereldwijd. De ADGC biedt kwalitatief gefilterde informatie specifiek voor kunsthistorisch onderzoek. Dit speelt in op de behoefte van onderzoekers die door de bomen het bos niet meer zien in de grote hoeveelheid aan zoekmogelijkheden en databanken. Naast boektitels geeft de catalogus ook toegang tot artikelen, soms zelfs met volledige tekstversie, en tot niet-tekstuele informatie, zoals beeldbanken, computerfiles en geluidsbestanden. Een belangrijke aanvulling vormt tevens SCIPIO (veilingcatalogi) en in de toekomst o.a. ASCO (Art Sales Catalogue Online) en de Getty Research Portal.
Meer informatie over de Art Discovery Group Catalogue: http://artdiscovery.net/
presentatie-g-j-koot

Na Geert Jan Koot vertelde Lieke van Deinsen (cultuurhistorica en coördinator lees- en studiezaal Research Services Rijksmuseum) over haar onderzoek als Johan Huizinga Fellow in het Rijksmuseum naar het Panpoëticon Batavûm. Dit is een achttiende-eeuwse verzameling schrijversportretten, waarvan 81 exemplaren zich nu in de collectie van het Rijksmuseum bevinden. Lieke van Deinsen combineerde onderzoekstrategieën uit de literatuur- kunst- en cultuurgeschiedenis en zocht aansluiting bij de recente verworvenheden van de Digital Humanities met een digitale reconstructie van het kabinet en de kamer waarin de portretten ooit werden bewaard. Voor meer informatie (zie: www.schrijverskabinet.nl).
Via de Art Sales Catalogue Online (ASCO), het Adlib collectiebeheersysteem van het Rijksmuseum, de collectiedocumentatie, Artnet databank en restauratiedossiers reconstrueerde ze de weg van het Panpoëticon Batavûm: van de vervaardiging van de schrijversportretjes tot de manier waarop ze uiteindelijk in het Rijksmuseum terecht zijn gekomen. Wat uit de lezing van Lieke naar voren kwam, is de grote hoeveelheid bronnen en databases waar een onderzoeker op stuit, maar ook de onvindbaarheid van sommige bronnen. Niet alle informatie, zoals de aankoopgegevens van kunstwerken, is openbaar toegankelijk. Instellingen zouden echter de aanwezigheid ervan wel inzichtelijk kunnen maken.
Iedere instelling biedt daarnaast zijn metadata op diverse manieren aan. De onderzoeker is nu genoodzaakt zelf een systeem te bouwen waarin de veelvormige metadata verzameld kunnen worden en van aantekeningen voorzien. Een onderzoeksomgeving die dit faciliteert zou een aanwinst zijn.
presentatie-l-van-deinsen

De laatste spreker van deze themamiddag was Wilma Knol, informatiespecialist en embedded librarian bij de Willem de Kooning Academie. Ze maakt deel uit van het ‘Research Station’, dat net als alle andere ‘Stations’ de studenten ondersteunt in hun creatieve werkproces. Wilma ontwikkelde samen met een collega een speciale ‘tool’ voor ‘artistic research’ in het kunstonderwijs. Hierbij worden de kunststudenten vanaf het begin van hun opleiding getraind in de ontwikkeling van hun informatievaardigheden. Ze leren bronnen te onderscheiden en te valideren, de juiste zoektermen te gebruiken en ze krijgen inzicht in auteursrecht.
Het is een open, niet dwingend aanbod gericht op de visueel ingestelde kunststudent. In het kunsthistorische onderwijs ligt de nadruk veelal op tekstuele bronnen, terwijl hier juist gestart wordt vanuit visuele bronnen. Aan de hand van wat de student vindt, wordt gekeken naar alternatieve zoekmogelijkheden, het maken van een literatuurlijst en het archiveren van beeldmateriaal.
presentatie-w-knol

Geert Jan Koot

Geert Jan Koot

Liejke van Deinsen

Lieke van Deinsen

Wiilma Knol en Anna Rademakers

Wilma Knol en Anna Rademakers

Willma Knol en het publiek

Wilma Knol en het publiek