Open science en het huidige digitale wetenschappelijke informatielandschap

 

Op 1 november j.l. organiseerde het OKBN een kennissessie in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag over de ontwikkelingen op het gebied van Open Science, het huidige digitale wetenschappelijke informatielandschap en de toegankelijkheid van wetenschappelijke publicaties. Astrid van Wesenbeeck (open science officer KB) hield een inleiding over ontwikkelingen in de internationale en nationale wetenschappelijke community met betrekking tot de transitie naar Open Science en in dat kader over ‘Open Acces’ (vrije toegankelijkheid van publicaties). Open Science staat voor vrije toegang tot het hele wetenschappelijke onderzoeksproces, Open Access staat voor vrije toegang tot wetenschappelijke informatie. Maar veel wetenschappelijke publicaties zitten nog achter een z.g. ‘paywall’ en zijn alleen na betaling toegankelijk. Daarnaast zijn er ook publicaties die als PDF vrij toegankelijk zijn. Onderzoek wordt met gemeenschapsgeld betaald en daarom zouden zowel onderzoekers als burgerlijke instanties vrij van de onderzoeksresultaten gebruik moeten kunnen maken.
Naast Open Access wordt ook informatie gepubliceerd door commerciële partijen en veelal aangeboden binnen een databank die gehost worden door grotere organisaties.

In het kader van Citizen science / Burgerwetenschap, zie o.a.:

Zooniverse: https://www.zooniverse.org/about
KNAW: https://www.knaw.nl/nl/actueel/agenda/citizen-science
Wageningen University: https://www.wur.nl/nl/Dossiers/dossier/Citizen-science-burgerwetenschap.htm
TU Delft: https://www.tudelft.nl/scd/waterlab/doe-mee-aan-onderzoek/wat-is-citizen-science/ )
Kennisplatforms: Open: http://www.onlineopen.org en Monoskop: http://www.monoskop.org )

Na de inleiding konden de deelnemers zelf aan de slag met het zoeken in verschillende databases en het gebruik van de z.g. ‘open accessbutton’ die ingezet kan worden om een ‘paywall’ te omzeilen. De verschillende mogelijkheden werden na afloop geëvalueerd.

De volgende databanken konden worden doorzocht

1. Google Scholar – http://www.scholar.google.nl/
2. Ingenta Open – https://ingentaopen.com/
3. NARCIS — http://www.narcis.nl/
4. OSF Preprints — https://osf.io/preprints/
5. Unpaywall — http://www.doai.org
6. Academia — http://www.academia.edu & ResearchGate – http://www.researchegate.net
7. HBO Kennisbank – https://www.hbo-kennisbank.nl
8. IFindr – https://1findr.1science.com/home/
9. Open Knowledge – https://openknowledgemaps.org
10. Open Library of Humanities – https://www.openlibhums.org/
II. FigShare – https://figshare.com/
12. Coursera – https:((www.coursera.org/ (open educatie)
Gebruik van de open accesbutton.

Download de open accesbutton via: https://openaccessbutton.org (de button kan overigens ook als add-on aan Firefox worden toegevoegd).

Voor een voorbeeld zie: https://openaccessbutton.org/instructions

Wanneer je bijvoorbeeld het artikel: ‘Ribulose Bisphosphate Carboxylase: A Two-Layered, Square-Shaped Molecule of Symmetry 422’ opzoekt in Google Scholar (www.scholar.google.nl/) kom je alleen bij het abstract, het volledige artikel is niet vrij toegankelijk. Maar als je de titel opzoekt met de ‘openaccesbutton’ kom je bij een vrij toegankelijke, full text versie terecht.

Een andere mogelijkheid om vrije toegang tot publicaties te krijgen is het gebruik van: https://unpaywall.org

Ter afsluiting werd ook (nader) kennisgemaakt met de digitale bronnen van de Koninklijke Bibliotheek. https://www.kb.nl/digitale-bronnen. Hier kan je op voorgeselecteerde vakgebieden en voorgeselecteerde media in verschillende databaken zoeken.

Het is absoluut de moeite waard zelf op onderzoek uit te gaan!

Advertenties

Verslag themamiddag 13 februari 2017

Op maandag 13 februari j.l. vond een goedbezochte themamiddag plaats waarin het bestaan en gebruik van research tools binnen kunst(historische)bibliotheken vanuit verschillende perspectieven werd belicht.
Verslag, presentaties en foto’s volgen hieronder:

Themamiddag OKBN research tools in kunstbibliotheken en kunstopleidingen
13 februari 2017 in de Willem de Kooning Academie, Rotterdam

De middag ging van start met een presentatie van Geert Jan Koot (conservator bibliotheekcollecties Rijksmuseum) over de Art Discovery Group Catalogue. Dit bibliografische hulpmiddel zoekt direct binnen een grote hoeveelheid kunsthistorische bronnen wereldwijd. De ADGC biedt kwalitatief gefilterde informatie specifiek voor kunsthistorisch onderzoek. Dit speelt in op de behoefte van onderzoekers die door de bomen het bos niet meer zien in de grote hoeveelheid aan zoekmogelijkheden en databanken. Naast boektitels geeft de catalogus ook toegang tot artikelen, soms zelfs met volledige tekstversie, en tot niet-tekstuele informatie, zoals beeldbanken, computerfiles en geluidsbestanden. Een belangrijke aanvulling vormt tevens SCIPIO (veilingcatalogi) en in de toekomst o.a. ASCO (Art Sales Catalogue Online) en de Getty Research Portal.
Meer informatie over de Art Discovery Group Catalogue: http://artdiscovery.net/
presentatie-g-j-koot

Na Geert Jan Koot vertelde Lieke van Deinsen (cultuurhistorica en coördinator lees- en studiezaal Research Services Rijksmuseum) over haar onderzoek als Johan Huizinga Fellow in het Rijksmuseum naar het Panpoëticon Batavûm. Dit is een achttiende-eeuwse verzameling schrijversportretten, waarvan 81 exemplaren zich nu in de collectie van het Rijksmuseum bevinden. Lieke van Deinsen combineerde onderzoekstrategieën uit de literatuur- kunst- en cultuurgeschiedenis en zocht aansluiting bij de recente verworvenheden van de Digital Humanities met een digitale reconstructie van het kabinet en de kamer waarin de portretten ooit werden bewaard. Voor meer informatie (zie: www.schrijverskabinet.nl).
Via de Art Sales Catalogue Online (ASCO), het Adlib collectiebeheersysteem van het Rijksmuseum, de collectiedocumentatie, Artnet databank en restauratiedossiers reconstrueerde ze de weg van het Panpoëticon Batavûm: van de vervaardiging van de schrijversportretjes tot de manier waarop ze uiteindelijk in het Rijksmuseum terecht zijn gekomen. Wat uit de lezing van Lieke naar voren kwam, is de grote hoeveelheid bronnen en databases waar een onderzoeker op stuit, maar ook de onvindbaarheid van sommige bronnen. Niet alle informatie, zoals de aankoopgegevens van kunstwerken, is openbaar toegankelijk. Instellingen zouden echter de aanwezigheid ervan wel inzichtelijk kunnen maken.
Iedere instelling biedt daarnaast zijn metadata op diverse manieren aan. De onderzoeker is nu genoodzaakt zelf een systeem te bouwen waarin de veelvormige metadata verzameld kunnen worden en van aantekeningen voorzien. Een onderzoeksomgeving die dit faciliteert zou een aanwinst zijn.
presentatie-l-van-deinsen

De laatste spreker van deze themamiddag was Wilma Knol, informatiespecialist en embedded librarian bij de Willem de Kooning Academie. Ze maakt deel uit van het ‘Research Station’, dat net als alle andere ‘Stations’ de studenten ondersteunt in hun creatieve werkproces. Wilma ontwikkelde samen met een collega een speciale ‘tool’ voor ‘artistic research’ in het kunstonderwijs. Hierbij worden de kunststudenten vanaf het begin van hun opleiding getraind in de ontwikkeling van hun informatievaardigheden. Ze leren bronnen te onderscheiden en te valideren, de juiste zoektermen te gebruiken en ze krijgen inzicht in auteursrecht.
Het is een open, niet dwingend aanbod gericht op de visueel ingestelde kunststudent. In het kunsthistorische onderwijs ligt de nadruk veelal op tekstuele bronnen, terwijl hier juist gestart wordt vanuit visuele bronnen. Aan de hand van wat de student vindt, wordt gekeken naar alternatieve zoekmogelijkheden, het maken van een literatuurlijst en het archiveren van beeldmateriaal.
presentatie-w-knol

Geert Jan Koot

Geert Jan Koot

Liejke van Deinsen

Lieke van Deinsen

Wiilma Knol en Anna Rademakers

Wilma Knol en Anna Rademakers

Willma Knol en het publiek

Wilma Knol en het publiek

verslag: 2016 ARLIS/NA Netherlands Study Tour -Michiel Nijhoff

library-tour

Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, and The Hague – Sunday, June 12Friday, June 17

Summary: The ARLIS/NA International Relations Committee (IRC) organized with our Dutch colleagues a week long study tour to the Netherlands. Fifteen ARLIS/NA members participated in the tour, visiting 18 libraries, archives, museums, and other cultural institutions in four cities.

Michiel Nijhoff, ARLIS Netherlands, was the local group leader and host.

Read more: Report:  final-2016-arlisna-netherlands-study-tour-report

Website: Schedule