Neem je Museumjaarkaart / ICOM kaart mee, als je die hebt!
Locatie: Spaarne 16, in Haarlem.
Op zaterdag 30 mei wordt in het Rijksmuseum Amsterdam een bijzondere Kunstbeschouwing en Aanbieding Tijdschrift ‘De Boekenwereld’ over de boekerij van het KOG gehouden.
Kijk hier voor meer informatie: https://kog.nu/agenda/2026/kunstbeschouwing-en-aanbieding-tijdschrift-de-boekenwereld-over-de-bibliotheek-van-het-kog/
Sinds enkele jaren organiseren we de Najaarsbijeenkomst in samenwerking met een andere partij om zo kennis te delen en inspiratie op te doen uit andere disciplines, werkvelden en specialisaties. Dit jaar werkten we samen met het OKBV, onze zusterorganisatie uit Vlaanderen. En we steken daartoe ook de grens over, letterlijk én figuurlijk. De bijeenkomst ging door in het spiksplinternieuwe collectiecentrum van het Rubenshuis in Antwerpen. Daar vond de bibliotheek en de collectie van het Rubenianum een nieuw onderkomen in een nieuwe synergie.
De Najaarsbijeenkomst gaat over grenzen: tussen collecties, tussen de functies van de mensen die daar werken, en de dienstverlening die we daar bieden. Door de digitale transformatie en de groeiende professionalisering binnen ons werkgebied, merken we dat de grenzen tussen collecties, functies, publiek en de diensten die we bieden steeds transparanter worden. Waar grenzen en overlappen bibliotheek, museum en archief? Daarover gingen we in gesprek met een volle zaal.
” Wat kunst interessant maakt, is dat het de grenzen bevraagt” (Saskia Scheltjens)
Verslag
Saskia Scheltjens (Rijksmuseum Amsterdam, voorzitter OKBN) opende de dag met een terugblik op de gezamenlijke geschiedenis van OKBN en OKBV: van een Symposium dat in 1994 georganiseerd werd door de Koninklijke Bibliotheek (NL), OKBN en de Vlaamse museumvereniging, een studiereis naar Londen in 2006, naar een rondleiding in kunstbibliotheken in Amsterdam in 2013.
Ute Staes (Rubenshuis, Hoofd Collecties) vertelde over de restauratie en herbouw van het voormalige Rubenianum, nu Rubenshuis. Het complex bestaat uit het woonhuis van Rubens, een restauratie atelier, de magnifieke tuin en het Hopland gebouw waar de bibliotheek in gevestigd is. De gehele restauratie duurt tot 2023, het woonhuis van Rubens zelf is momenteel nog gesloten. Het nieuwe gebouw waar het studiecentrum en de Rubens Experience in gevestigd is, is feitelijk een groot boekenrek.
Kenmerken van de bibliotheek van het Rubenshuis:
Inneke Daghelet (Fotomuseum Antwerpen, voorzitter OKBV) vertelde over de inrichting en werking van OKBV. Binnen het vakgebied zijn er al grotere spelers actief, zoals VVBAD (waar OKBV een onderdeel van is), Faro en de Vlaamse erfgoedbibliotheken. OKBV richt zich op kleinere groeperingen binnen het vakgebied van bibliotheken/musea/archieven met meer praktische kennisuitwisseling over verhuizingen, collectioneren en andere gezamenlijke onderwerpen. Er is geen eigen website, alles gedeeld via VVBAD, met als voordeel dat de andere onderdelen van VVBAD daarmee sneller in de loop zitten. OKBV organiseert ook themadagen en studiereizen.
Steven ten Thije (Van Abbemuseum, Hoofd Collecties), vertelde over de verschillende onderdelen van de collectie van het Van Abbemuseum: kunstwerken, archieven, bibliotheek. De bibliotheekcollectie behelst, naast een leeszaal met duizenden boeken, ook een ‘Kluiscollectie’ van 2.000 boeken die zeldzaam, bijzonder of kwetsbaar zijn. Bij alle activiteiten van de bibliotheek staat hetzelfde doel centraal: de individuele beleving die je krijgt van een boek lezen of doorbladeren –> en dan dát gezamenlijk weten te delen, zodat meerdere mensen die ervaring kunnen krijgen.
Wat is een bijzonder boek, waar ligt de grens tussen bijzonder / kwetsbaar / zeldzaam en niet onbelangrijk: wie bepaalt het eigenlijk? Net als bij de kunstwerken in een museum, geldt hier eenzelfde dichotomie: we willen het boek behouden, maar ook erváren. Hoeveel toegang geef je de bezoeker? De kern van de taak van alle museummedewerkers moet zijn: de kunst moet beleefd kunnen worden.
Inneke Daghelet merkte op dat alles van papier met een uitgever, in de bibliotheek thuishoort. Dan is het een kwestie van verschil maken tussen kostbare werken > museumcollectie > studiecollectie, nav de mate van zeldzaamheid. Maar de grenzen tussen al die afbakeningen blijft bestaan, en de grijze zone blijft ook groot.
Programma Najaarsbijeenkomst:
Presentaties worden hieronder in 1 bestand gedeeld :
Gepost op verzoek van collega’s uit het veld!
De Koninklijke Nederlandse Vereniging van Informatieprofessionals organiseert op 13 november een themamiddag over collectieveiligheid, speciaal voor bibliotheken. Zie programma en aanmelden:
https://www.knvi.nl/bijeenkomsten/detail/762/knvi-o-o-(bibliotheken)-middag-collectieveiligheid
Interessant voor kunstenaars, ontwerpers !
Gepost op verzoek van collega’s uit het veld!
Beste vakgenoten,
Het bestuur van het Victorine van Schaick Fonds kondigt een nieuwe editie aan van de jaarlijkse prijzen voor recente bijdragen aan de innovatie van het informatievak in de ruimste zin van het woord. De prijzen worden toegekend in drie verschillende categorieën (zie bijlage). De nominaties zijn welkom vanuit alle instellingen in het Nederlandse taalgebied die cultureel materiaal en erfgoed verzamelen (GLAM). De deadline voor het inzenden van nominaties is 15 september 2025.
In de bijlage vindt u de officiële aankondiging met de uitgebreide informatie en het logo van het Fonds. We willen u graag uitnodigen om nominaties in te sturen. Daarnaast zouden wij het op prijs stellen als u deze aankondiging op uw website of via andere kanalen zou willen delen met iedereen voor wie deze informatie van belang zou kunnen zijn.
Hierbij vindt u meer informatie over Victorine van Schaick en de prijs
Blijf op de hoogte via onze LinkedInpagina.
Na de Algemene Ledenvergadering, werden er enkele presentaties gegeven over de voortgang van de collectieprofielen die momenteel opgesteld worden door kunstbibliotheken.
Presentatie door Saskia Scheltjens (Rijksmuseum Amsterdam) over Project Collectieplannen en -profielen:
Presentatie van Catharina van Daalen (Centraal Museum Utrecht) over Collectieprofiel voor de CMU museumbibliotheek:
Collectieprofiel Centraal Museum bibliotheek:
Introductie:
Een jaar geleden, voorjaar 2023, was er ook volop aandacht voor collectievorming en -beleid van kunstbibliotheken. Diverse bibliotheken vertelden toen over hun collectiebeleid of de aanzet daartoe, lees het verslag hier. De aankomende bijeenkomst bouwt daarop verder en wil concrete handvaten bieden hoe een collectieplan te maken. Zowel individueel binnen je eigen organisatie, als allemaal samen in een ruimer perspectief. Vanuit OKBN willen we de komende jaren meer mogelijkheden tot actieve samenwerking creëren en om het netwerk te versterken.
De meerjarige beleidsvoornemens van het nieuwe OKBN bestuur worden ook op deze dag gepresenteerd.
Welkomstwoord
Eva Lintjes heet alle aanwezigen van harte welkom. De studiezaal en bibliotheek van Het Nieuwe Instituut is door Studio Sabine Marcelis ingericht en van meubilair voorzien. Momenteel zijn er 2 collectiepresentaties in de vitrines: over Ikea-catalogi en over computers.
Project Collectieplannen
Saskia Scheltjens (Rijksmuseum Amsterdam, voorzitter OKBN) vertelt dat het OKBN bestuur van start gaat met Project Collectieplannen. Bij de voorjaarsbijeenkomst 2023 heeft Saskia een pleidooi gehouden voor collectieve collectievorming binnen Nederland, wat geheel binnen de missie van OKBN past. In de jaren ’90 is er een project geweest waarbij ook gekeken werd naar collectieve collectievorming, destijds vooral toegespitst op nieuwe aanwinsten voor kunstbibliotheken.
Inmiddels zijn de budgetten geslonken en worden collecties meer fluïde bekeken. Er is meer aandacht in het hele informatievakgebied voor connecties tussen collecties. Als we in kaart brengen wat de zwaartepunten in de collecties van Nederlandse kunstbibliotheken zijn en daarop samenwerking zoeken, kunnen we over gehele linie professioneler opereren. We kunnen ook makkelijker naar elkaar verwijzen, als iedereen van elkaar weet wat we in huis hebben.
Vanuit OKBN werken we aan een sjabloon voor het invullen van een collectieplan. Een bibliotheek die onderdeel uitmaakt van een groter geheel, zoals een museum, en dat zijn de meesten van ons, zullen al een collectieplan hebben voor de hele organisatie. In die gevallen is een collectieprofiel voor de bibliotheek afdoende.
Download het sjabloon hier:
Voor het invullen van een collectieprofiel gaan we gebruik maken van de Conspectus methode. Deze methode bestaat al lang en stoelt op de Nederlandse Basisclassificatie. Het is niet ingewikkeld: aan de hand van een lijst van classificaties, vul je voor jouw bibliotheek in hoe uitgebreid de boekencollectie is, volgens een cijfering van 0 (geen collectievorming) tot 5 (complete collectie).
De grotere bibliotheken die aangesloten zijn op WorldCat, kunnen ook via die weg een inventarisatie en onderlinge vergelijking maken van hun collecties. Voor kleine bibliotheken (en daar zijn er veel van binnen OKBN) kunnen we beter de Conspectus methode gebruiken, want we kunnen niet wachten tot iedereen aangesloten is op WorldCat, als dat al zou gebeuren.
Bekijk de presentatie hier:
Collectieplan Rijksmuseum
Alex Alsemgeest (conservator Bibliotheekcollecties Rijksmuseum Amsterdam) vertelt over het collectieplan van het Rijksmuseum. Bij de voorjaarsbijeenkomst 2023 sprak hij ook over dit onderwerp, aan de hand van het verhaal van Tolstoj ‘hoeveel land heeft een mens nodig?’ als metafoor voor een collectieprofiel, omdat het heel erg gaat over afbakenen. Interessant om ook op andere manieren te kijken: op welke manier kan je de context vergroten, of van het ene naar het andere land lopen. Waarbij je al snel op een netwerk uitkomt. Het is goed om high over naar dingen te kijken, zodat je een kapstok hebt voor je een discussie begint.
Om te beginnen is de connectie gelegd met het [beleid van het] Rijksmuseum en de verhouding met de collectie en de vier onderzoekslijnen voor de komende jaren. Je moet je daartoe verhouden, maar daarnaast heb je natuurlijk ook te maken met historische lijnen. Mensen verwachten ook dat ze bepaalde dingen tegen gaan komen in je collectie (onafhankelijk van huidige collectie/beleidskeuzes).
In de basis reflecteren de collecties de onderzoeksgebieden van het RMA, maar altijd met een bredere context. Er is een risicomatrix gemaakt, waarbij gekeken is naar hoe erg het is als er schade optreedt bij een stuk.In de maatschappij kunnen dingen schuiven, waardoor er ook in de collectie dingen kunnen gaan schuiven. Oorspronkelijk was het collectieprofiel heel erg gespecificeerd.
Door de jaren heen is het collectieprofiel steeds verder uitgedijd. Dit is een natuurlijke ontwikkeling, maar ook de vraag hoe je hier als instelling mee omgaat. Ook met de vraag ‘wat doen we eigenlijk niet meer’? Meerstemmigheid en multiperspectiviteit is een lijn die dwars door onderwerpen heen loopt. Dit betekent dat je op een andere manier naar je collectie gaat kijken.
Er is ook aandacht voor specificaties. Terughoudend met print on demand en facsimile’s; met uitzondering van bijzondere collecties . In eerste instantie wordt er heel erg gekeken naar de samenhang met collecties binnen het RMA, maar daarnaast ook nationaal en internationaal.
De conspectus is de bijlage in het collectieprofiel. Het geeft een goed beeld van de opbouw van de collectie.
Er wordt een blogpost voorbereid, waarop het collectieprofiel straks online is in te zien.
Bekijk de presentatie hier:
Vervolgens liepen we met de aanwezigen naar de overkant, het Boijmans Depot, waar we aanschoven bij het ‘Boek van de maand’ van hoofdbibliothecaris Erik van Boxtel. Het is een presentatie voor het normale museumpubliek, die wij vandaag even gekaapt hebben. Erik vertelt vier weken lang, iedere vrijdagmiddag, over één bepaald boek uit de bibliotheekcollectie. Meerdere van ons overwegen deze formule in ons eigen instituut te imiteren. Erik is een inspirerende verteller met een prachtige collectie onder zijn hoede!
Daarna lopen we weer terug en lunchen we alvorens het middagprogramma begint.
Collectieplan RKD
Ramses van Bragt (Procescoördinator Acquisitie, RKD — Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis) vertelt over het collectieplan waar RKD aan werkt. Het RKD huisvest de belangrijkste bibliotheek ter wereld met betrekking tot de beeldende kunsten van de Nederlanden in internationale context, van de late middeleeuwen tot heden. De bibliotheek omvat meer dan 500.000 banden, uiteenlopend van algemene kunstliteratuur, kunstlexica, monografieën, kunstenaarsboeken, preciosa en vroege edities tot de belangrijke collectie veilingcatalogi.
In 2018 begon RKD met ontwikkelen van een collectieprofiel, om de scope te bepalen (beelddocumentatie, publicaties en archieven). Doel was ook om een kapstok te creëeren voor de nieuwe afdeling. In 2020 collectieplan verder uitgewerkt; zelfde indeling als RCE. Hier ontbreekt interessant genoeg de registratie en databeheer in. Dat was er overigens wel. Inmiddels een stuk verder met ontwikkelingen van RKDresearch, linked data, digitalisering etc. Dus dit vraagt om een nieuw collectieplan. Daar wordt nu aan gewerkt.
In 2022 kwam het Rapport visitatiecommissie, daarna in 2023 concept acquisitieplan opgesteld – nog niet goedgekeurd (moet bijvoorbeeld meer op de actualiteit en maatschappelijke ontwikkelingen, koloniale collecties).
Er is ook gezocht naar een nieuwe aanbieder voor tijdschriften: is Erasmus Books geworden. Ook voor de aanwinsten van boeken is Erasmus in de arm genomen, met een ‘approval plan’ waarin staat welke vakgebieden door RKD worden verzameld, en dus door Erasmus worden geselecteerd en aangeboden. De voorgestelde selectie wordt door twee interne medewerkers nagekeken, alvorens aankopen worden gedaan.
Voor de komende tijd blijft digitale transitie een aandachtspunt. Welke fysieke stukken zijn nog niet digitaal beschikbaar? Is er samenwerking mogelijk met de Koninklijke Bibliotheek in digitaal aanbod? Hoe ondervangen we de kwetsbaarheid van digitaal materiaal: blijvend ontsluiten, duurzaam bewaren.
Bekijk de presentatie hier:
Meerjarig Beleidsplan OKBN
Op de ALV in 2022 is er een discussie geweest over het bestaansrecht en de toekoomst van OKBN. Daaruit volgde dat het nieuwe OKBN bestuur, aangetreden op de ALV 2023, beleidsvoornemens formuleerde met ambitieuze plannen om ons vakgebied sterker te maken. Op deze bijeenkomst worden de beleidsvoornemens gepresenteerd door de bestuursleden.
De bestuursperiode loopt van 2023 tot de ALV in 2027. In deze periode gaan we bewust aan de slag met het professionaliseren van OKBN.
Identiteit – komt er concreet op neer dat we de oorspronkelijke missie van het OKBN goed voor ogen houden. We zijn goed vindbaar voor alle gebruikers: eigen leden, bibliotheek professionals, gebruikers zoals studenten en onderzoekers, tot ook breder publiek. Zo wordt er bijvoorbeeld gewerkt aan een themanummer van het tijdschrift De Boekenwereld, over kunstbibliotheken in Nederland. Zie voor de concrete doelen:
Kennisuitwisseling – we vergaren en delen actief relevante kennis en vragen onze leden dat ook te doen. Een optie is het weder-oprichten van een discussielijst per email. Die was er ooit en is vervangen door een LinkedIn groep, maar we zien daar ter weinig activiteit. Zie voor de concrete doelen:
Samenwerking – we zetten in op collectiviteit binnen de Nederlandse kunstbibliotheken, zodat iedere bibliotheek afzonderlijk sterk staat én we elkaar weten te vinden in het netwerk. Zie voor de concrete doelen:
Bekijk de gehele presentatie hier:
Discussie:
alle foto’s door Saskia Scheltjens en Catharina van Daalen
De Algemene Ledenvergadering 2023 vond plaats op vrijdag 14 juni in het Rijksmuseum te Amsterdam. De notulen staan hier.
Dear Colleagues,
The ARLIS/NA Distinguished Service Award recognizes an individual whose exemplary service in art librarianship, visual resources professions, or a related field, has made an outstanding national or international contribution to art information.
The conferring of this award is one of ARLIS/NA’s most joyous and venerable traditions. If you know someone deserving of this honor, please consider submitting a nomination.
Individuals nominated should have distinguished themselves in at least two of the following ways:
• Active participation, advocacy, or leadership in ARLIS/NA or related organizations.
• Service to a library or visual resource collection in a manner consistent with the highest standards of the field. These standards may be met in a variety of ways, including activity that involves exceptional creativity, innovation, intellectual or moral courage, leadership, and/or scholarship.
• Outstanding research and/or publication in any media or format that contributes to the further understanding and development of art information, art librarianship, or visual collections management.
• Outstanding and sustained performance as a teacher in the field of art librarianship, visual resources professions, or a closely related field.
• Outstanding work in diversity, equity, inclusion, and/or social justice that contributes to the development of art information, art librarianship or visual collections management.
Recipients need not be members of ARLIS/NA. The award may be given posthumously. Current members of the Executive Board and previous recipients of the award are not eligible for nomination.
Procedures for submissions and detailed information are outlined on the ARLIS/NA website under the Distinguished Service Award page, http://arlisna.org/about/awards-honors/66-dsa.
The deadline to submit nominations for the 2022 ARLIS/NA Distinguished Service Award is December 23, 2022.
Nomination packets must be emailed to the Chair of the subcommittee by the close of business on that date: Katie Keller, kkeller@stanford.edu. All nomination materials must be submitted as digital files.
If you have any questions about the award, please be in touch with any of the committee members who may assist you. When planning or putting together a nomination submission, please contact the Chair so she is aware of your efforts and can facilitate the process.
ARLIS/NA Distinguished Service Award Subcommittee
Andi Back, aback@ku.edu
Rebecca Friedman, rfriedma@princeton.edu
Laura Graveline, laura.k.graveline@dartmouth.edu
Lori Salmon, lori.salmon@nyu.edu
Katharine A. Keller (Chair), kkeller@stanford.edu
OKBN 